Người lao động chưa thành niên là người chưa phát triển đầy đủ về thể lực, trí lực, dễ bị ảnh hưởng tác động của môi trường lao động xung quanh nên pháp luật có những quy định nhằm bảo vệ chủ thể đặc biệt này. Nhà nước đã tạo điều kiện pháp lý cho người lao động chưa thành niên lao động nhằm giúp ích cho họ, vừa có thể đảm bảo cho bản thân họ phát triển bình thường mà không bị ảnh hưởng của quá trình tham gia vào quan hệ lao động.
Người lao động luôn giữ vai trò quan trọng trong sự phát triển nền kinh tế đất nước. Mặc dù người lao động chưa thành niên không phải là đội ngũ lao động chính để phát triển nền kinh tế đất nước nhưng cũng không thể phủ định vai trò của người lao động chưa thành niên đối với sự phát triển của nền kinh tế đất nước.
Người lao động chưa thành niên?
Những nhà lập pháp và quản lý xã hội thường dùng chữ “Người chưa thành niên” để nhấn mạnh tới những giới hạn về nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý đối với đối tượng đặc thù này, phân biệt với những đối tượng khác. Với tính chất như vậy, người chưa thành niên có thể bao gồm tất cả các nhóm nhân khẩu xã hội có độ tuổi dưới mười tám tuổi.
Dựa theo quan điểm về cách xác định người chưa thành niên theo độ tuổi, Khoản 1, Điều 143 Bộ luật lao động giải thích rằng: “Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi.“. Tuy nhiên cơ chế áp dụng đối với lao động chưa thành niên theo các độ tuổi là khác nhau, vì vậy cần chú ý giữa các khoảng tuổi:
(1) Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi;
(2) Người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi;
(3) Người chưa đủ 13 tuổi.
So sánh với người lao động khác, có thể thấy người lao động chưa thành niên có một số đặc điểm cơ bản: là những người lao động chưa phát triển đầy đủ về thể chất, tinh thần; người lao động chưa thành niên được pháp luật bảo vệ ở mức độ cao hơn so với người lao động thành niên; người lao động chưa thành niên bị hạn chế một phần năng lực hành vi khi giao kết hợp đồng lao động trong những trường hợp nhất định.
Danh mục công việc được sử dụng lao động chưa thành niên
Người lao động chưa thành niên được chia thành 03 nhóm: người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, người lao động từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi và người lao động chưa đủ 13 tuổi. Pháp luật vẫn cho phép được sử dụng nhóm người lao động chưa thành niên để làm một số công việc. Song, tùy vào từng độ tuổi thì công việc sẽ khác nhau. Mỗi nhóm sẽ được làm một số công việc khác nhau, cụ thể:
Người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi:
Khác với người dưới 13 tuổi và người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi, pháp luật lao động quy định danh mục các công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, cụ thể, tại Điều 147 Bộ luật lao động 2015 nêu rõ:
– Mang, vác, nâng các vật nặng vượt quá thể trạng của người chưa thành niên;
– Sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện khác;
– Sản xuất, sử dụng hoặc vận chuyển hóa chất, khí gas, chất nổ;
– Bảo trì, bảo dưỡng thiết bị, máy móc;
– Phá dỡ các công trình xây dựng;
– Nấu, thổi, đúc, cán, dập, hàn kim loại;
– Lặn biển, đánh bắt thủy, hải sản xa bờ;
– Công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên. Danh mục các công việc này được quy định tại khoản 1 Điều 9 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH.
Đồng thời người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được làm việc tại các nơi sau:
– Dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm;
– Công trường xây dựng;
– Cơ sở giết mổ gia súc;
– Sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp; điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử;
– Nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa thành niên. Danh mục nơi làm việc này được quy định tại khoản 2 Điều 9 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH.
Người lao động từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi
Nhóm người lao động từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm các công việc nhẹ sau đây:
– Biểu diễn nghệ thuật.
– Vận động viên thể thao.
– Lập trình phần mềm.
– Các nghề truyền thống: chấm men gốm; cưa vỏ trai; làm giấy dó; làm nón lá; chấm nón; dệt chiếu; làm trống; dệt thổ cẩm; thêu thổ cẩm; làm bún gạo; làm miến; làm giá đỗ; làm bánh đa; dệt tơ tằm; se sợi hoa sen; vẽ tranh sơn mài, se nhang, làm vàng mã (trừ các công đoạn có sử dụng hóa chất độc hại như sơn ta, hóa chất tẩy rửa, hóa chất dùng để ướp màu, hóa chất tạo mùi, tạo tàn nhang cong…).
– Các nghề thủ công mỹ nghệ: thêu ren; mộc mỹ nghệ; làm lược sừng; làm tranh dân gian (tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống…); nặn tò he; làm tranh khắc gỗ, biểu tranh lụa; nhặt vỏ sò, điệp để gắn trên tranh mỹ nghệ; mài đánh bóng tranh mỹ nghệ; xâu chuỗi tràng hạt kết cườm, đánh bóng trang sức mỹ nghệ; làm rối búp bê; làm thiếp mừng các sản phẩm từ giấy nghệ thuật trang trí trên thiệp mừng; làm khung tranh mô hình giấy, hộp giấy, túi giấy.
– Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như: mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình, đay, cói, quế, guột, đót, lá nón.
– Gói nem, gói kẹo, gói bánh (trừ việc vận hành hoặc sử dụng các máy, thiết bị, dụng cụ đóng gói).
– Nuôi tằm.
– Làm cỏ vườn rau sạch; thu hoạch rau, củ, quả sạch theo mùa.
– Chăn thả gia súc tại nông trại.
– Phụ gỡ lưới cá, đan lưới cá, phơi khô thủy sản.
– Cắt chỉ, đơm nút, thùa khuyết, đóng gói vào hộp các sản phẩm dệt thủ công.
Người lao động chưa đủ 13 tuổi
Người lao động chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc nghệ thuật, thể dục, thể thao nhưng không làm tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân cách của người chưa đủ 13 tuổi và phải có sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh./.
Mọi chi tiết vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn;
CÔNG TY LUẬT TNHH NĂNG & PARTNER – Hotline: 0986.799.399; 0886.799.399
Website: dnlawfirm.com.vn
Email: ducnanglawfirm@gmail.com
Facebook: https://www.facebook.com/dnlawfirm.com.vn
Văn phòng tại Hà Nội: 22 đường Nguyễn Khang, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội.
Chi nhánh tại Thái Nguyên: Số 360/1 Đường Bắc Kạn. Thành phố Thái Nguyên;
Chi nhánh tại Hải Phòng: Tầng 9, tòa nhà Đông Phương, Lô 26BC đường Lê Hồng Phong, phường Đông Khê, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.